Apple Inc-ийн ирээдүй?

Өнгөрсөн Мягмар гаригт Apple компани өөрийн 2013 оны 1-р улирлын орлого, санхүүгийн үр дүнгээ зарлалаа. 2012 оны 1-р улиралд тэдний цэвэр ашиг 11.62 тэрбум ам доллар байсан бол 2013 оны 1-р улиралд энэ тоо 2.1 тэрбум ам доллар буюу 17%-р буурч 9.55 тэрбум ам доллар гарлаа. Энэ нь сүүлийн 10-н жилд анх удаа Apple компаний цэвэр ашиг буурч буй тохиолдол юм.

Америкт хамгийн элбэг, өргөнөөр хөрөнгө оруулалтын сангууд болон хувь хөрөнгө оруулагчдын багцад байршдаг, зах зээл дээр growth stock буюу хувьцааны үнэ цэний өсөлт нь ноогдол ашиг болон бусад өгөөжөөс нь илүү байдаг хувьцааны хувьд дээрх тоо яав ч сайн мэдээ бишээ.

Арга ч үгүй биз, 2010 оны 1-р сард Стив Жобс анх Ipad бүтээгдхүүнээ танилцуулж байх үед тэдний хувьцааны ханш 200 гаран ам доллар байсан бол 2012 оны 9-р сард 702 ам доллар хүрч 2 жилийн хугацаанд Америкт  хаана ч байхгүй хөрөнгө оруулалтын өгөөжийг тэд харуулсан. Гэвч энэ аз нь тэднийг хоромхон хугацаанд орхиж 2013 оны 1-р улирлын байдлаар 402 ам долларт хүрч буусан нь компанийн зах зээлийн үнэлгээнээс 300 тэрбум ам доллар арчиж хаяад байна.

Мэдээж энэ бүхэнд Стив Жобс хамт байхгүй байгаа нь том нөлөө үзүүлж байгаа. Зарим судлаачид түүний залгамжлагч Тим Кукыг шинэ бүтээгдхүүн нэвтрүүлснээсээ олон удаа уучлалт гуйсан гэж шүүмжилж байна.

Өнгөрсөн оны 9-р сард тэд Iphone-5 танилцуулснаас хойш ямар нэгэн шинэ инноваци дээр суурилсан бүтээгдхүүн зах зээлд нэвтрүүлээгүй мөн үйл ажиллагааны алдаа удаа дараалан гаргаж байсан нь томоохон нөлөө үзүүлж байна. Жишээлбэл: Iphone-5 дээр суулгасан Maps apps нь алдаатай ажлаагүй бол хамгийн сүүлийх нь Хятадад харилцагчийн үйлчилгээ тал дээр томоохон алдаа, доголдол гаргаж Кук өөрөө уучлалт гуйсан.

Компани ч дээрх байдалтай олон аргаар тэмцэж байна. Эдгээрээс дурьдвал:

1.      Энэ оны намар болон 2014 онд шинээр Apple TV болон хямд өртөг бүхий смарт Iphone  загвар гаргана гэж мэдэгдээд байна. Ингэснээр тэдний хувьд Хятад болон Бразил зэрэг хөгжиж буй улсуудын зах зээл дээр эзэлж буй байр сууриа нэмэгдүүлж орлого, үр дүнгээ өсгөнө гэж үзэж байна.

2.      Мөн одоо буй бүтээгдхүүнийг загвар дизайныг өөрчлөн зах зээл дээр гаргаж байна. Хамгийн сүүлийн жишээ нь mini Ipad, 2013 оны 1-р улирлын нийт борлуулсан Ipad-ны 2/3 mini.  Гэвч upgrade загварын хувьд үнэ буурдаг ч зардал хэвээрээ байдаг нь компаний нийт ашгийн маржин-г бууруулж байна.

3.      VIX буюу хөрөнгийн зах зээл дээр эрсдэл, хэлбэлзлийг хэмжигч индексийг 2013 оны 1-р улиралд хамгийн өндөр хувиар нөлөөлж хэлбэлзүүлсэн нь Apple-н хувьцаа болсон. Энэ ч утгаараа хөрөнгө оруулагчдын зүгээс компаний менежментэд ирэх дарамт нэмэгдсэн. Үүний эсрэг компаний зүгээс 1-р улирлын нэгж хувьцаанд ноогдох ноогдол ашгийг 15%-р нэмэгдүүлж 3.05 доллар болгож өсгөсөн. Мөн халаасны хувьцаа хэлбэрээр 60 тэрбум ам долларт зах зээл дээрээс хувьцаа худалдаж авахаа зарлаад байна.

145 тэрбум ам долларын бэлэн мөнгө баланс дээр нь байршиж буй компаний хувьд хувьцааны ханшаа өсгөхгүй гэхэд буулгахгүй барих боломжтой. Гэвч нийт бэлэн мөнгөний 2/3 нь гадна зах зээл дээр байгаа мөн компаний удирдлага зээл авч ноогдол ашиг болон халаасны хувьцаа худалдан авч буй үйл ажиллагааг санхүүжүүлна гэсэн нь оффшор дээр байгаа бэлэн  мөнгө хадгалж, зээл авч татвараас зугтаж буй нэг хэлбэр хэмээн шүүмжлэлд өртөөд байна.

Эцэст нь компаний болон хувьцааны хувь заяа Wall Street-ийн хөрөнгө оруулагчид компанийг аль чиглэлийн компани гэж үзэхээс хамаарна гэж зарим судлаачид дүгнэж байна.

Hardware үйлдвэрлэгч компани гэж үзсэн нөхцөлд энэ төрлийн компаниудын зах зээлийн оргил цаг нь богино байдаг. Sony-ийн Walkman Apple-н Ipod, Itunes-т, RIM-ийн майл сервис нь мөн л Apple-ийн App Store –д байраа өгсөн. Apple-ийн P/E ratio буюу нэгж хувьцаанд ноогдох орлогын харьцаа 2013 оны 1-р улиралд 8.6 байгаа нь hardware үйлдвэрлэгч компаниудын дундаж P/E ratio 7.05 –тай ойролцоо түвшинд байна. Өөрөөр хэлбэл цаашид орлого тийм ч сайн өсөхгүй.

Хэрэв Hardware болон Software хольц гэж үзсэн нөхцөлд интернет болон технологи үйлдвэрлэгч нартай харьцуулах хэрэг гарна. Тэдний дундаж P/E ratio 10-с дээш байдаг. Өөрөөр хэлбэл бас зай байна. Мөн тэдний 500 сая, кредит карт нь холбогдсон Apps store-ийн хэрэглэгчид мөн 1-р улирлын байдлаар hardware борлуулалтаас бусад орлого нийт орлогын 7%-г эзэлж байгаа нь энэ чиглэлд нэмэх оноо болж байна.

Тэдний дараагийн шинэ бүтээгдхүүн 9-р сард зах зээл дээр гарах үед асуудал тодорхой болно. Технологийн инноваци тал дээр дэвшил авчрахгүй нөхцөлд хувьцаа болон компаний ирээдүй бүрхэг болох нь гарцаагүй байна.