Өнөөдрийн зах зээл хөдөлгөгч гол мэдээ бол яах аргагүй Швейцарийн төв банкны бодлогын хүүгийн шийдвэр байлаа. Франкийн чангаралттай холбоотойгоор экспорт дээр суурилсан эдийн засгийн өсөлт нь 0,2 хувьд хүрч буурсан, инфляцийн түвшин нь 11-р сараас эхлэн хасах талд орж ирэх 2012 онд дефляцийн хавханд орох нь тодорхой болсон, энэ улс ямар арга хэмжээ авч эдийн засгийн өсөлтөө дэмжих нь сонин байлаа.
Дэлхийд 9-р байр эзэлдэг валютын нөөцтэй, хүчирхэг банкны систем, төлбөрийн тэнцэл нь ямар ч нөхцөлд эерэг байдаг нь швейцарь франкийг дэлхийн хэмжээнд ямар нэг санхүүгийн хямрал тохиолдоход үргэлж save haven буюу нөөцийн валют болгодог. Сүүлийн 2 жилд франкийн ханш еврогийн эсрэг 1,52-с 1,23 хүртэл чангарч эдийн засагт хүчтэй сөрөг цохилт болоод байна. Франкийн энэ чангаралт, 2008 оны санхүүгийн хямралын үед ч Хятадын эрэлт дээр суурилж алдагдалгүй гарсан Швейцарийн тансаг, үнэтэй, брэндийн цаг, тамхи үйлдвэрлэгчидэд нөлөөлж тэдний ашигт ажиллагаа алдагдахад хүргээд байна.
SNB буюу Швейцарийн Төв банк ч энэ бүхнийг гар хумхин харж суусангүй, 2010 онд 21 тэрбум долларын алдагдал хүлээж зах зээл дээр интервенц хийж франкийг сулруулсан бол энэ онд франк еврогийн эсрэг 1:1 буюу бараг паритид хүрсэн 9-р сард SNB-с франкийн еврогийн эсрэг ханшинд 1,20 гэсэн тааз тогтоосон.
Дээрхи нөхцөл байдлыг үнэлэн зах зээлд дараахи үндсэн 3-н төрлийн хүлээлт хүүгийн шийдвэртэй холбоотой үүсээд байна. Үүнд:
1. Франкийн еврогийн эсрэг тааз ханшийг 1,20-с өсгөж 1,25 хүргэх.
9-р сард 1,20 дээр тааз тогтоосноор 3-р улирлын эскпорт нь 2,5 хувиар өсч нийт энэ оны эхний 10-н сарын байдлаар худалдааны тэнцэл нь 19 тэрбум франкийн ашигтай байгаа нь 2006 онтой харьцуулахад 2/3 дахин өссөн үзүүлэлт болж байна. Тэгэхээр тааз тогтоож өгсөн нь үр дүнтэй байгааг илтгэж байгаа ч нөгөө талдаа таазыг энэ түвшинд хүргэж тогтооход хэр их валютын нөөцөө зарж байгаа нь сонирхолтой болно. 2010 онд франкийг еврогийн эсрэг 1,52-с 1,26 хүрч чангарах үед SNB 21 тэрбум ам долларын алдагдал хүлээсэн. Энэ оны 5-р сарын байдлаар Швейцарийн валютын нөөц 280 тэрбумд хүрээд байсан нь сая 11-р сарын тооцоогоор 229 тэрбум гэж гарсан байгаа нь нийт 50 орчин тэрбум долларын зөрүү илтгэж байна. Энэ нь ардаа дээрхи хэмжээний алдагдал үүрээд байгааг илтгэж байж болно. Иймд дахиж босго нэмэх нь нэмэлт алдагдлыг үүсгэх нь гарцаагүй учир энэ удаа тааз нэмэх магадлал бага байна.
2. Бодлогын хүүг хасах түвшинд тогтоох.
Өөрөөр хэлбэл гадны хөрөнгө оруулагчид Швейцарьт хөрөнгө барих нь төлбөртэй болно. Ингэснээр гадны орох валютын урсгалыг хязгаарлах боломжтой болно. Энэ төрлийн практикийг 70-д онд үр дүнтэй хэрэглэж байсан боловч өнөөгийн түвшинд ихэвчлэн санхүүгийн дериватив ашиглаж байгаа үед өгөөж багатай нөгөө талдаа Швейцарийн банкны системийн нэр хүндэд ч сөрөг талтай тул хэрэгжих магадлал бас бага байна.Хөрөнгийн орох урсгалыг тогтвортой болгож байна гэж хөрөнгийн зах зээл дээрх гүйлгээнд татвар ноогдуулснаар хөрөнгийн зах зээлээ алах шахсан өмнөх оны Бразилийн практик ч жишээ болоод байж байна.
3. Wait and see буюу ажиглах стратеги.
Еврогийн холбооны байдал улам муудаж байгаа энэ үед еврогоос зугтсан мөнгөн урсгал хүссэн хүсээгүй хүү ямар ч байсан нэг газарзүйн бүсийн хил хязгааргүй франк руу орох болно. Иймд SNB-н хувьд өмнөх 1,20 гэсэн таазаа хамгаалж байх нь нэмэж тааз тогтоох, эсвэл хүүгээ хасах түвшинд хүргэж риск хийхээс дээр хувилбар байж ч болно. Иймд энэ хувилбар хамгийн зарлагдах магадлалтай хувилбар ба зарласан нөхцөлд франкийн ханш бүх кроссийн эсрэг суларч магадгүй, цаашдаа зах зээлд оролцогчид 1,20 таазын хэр бөх батыг шалгаж болох юм.
Ер нь зах зээлийн хуулиар шалгагдаж тогтоогүй ямар ч төрийн оролцоотой механизм үр дүн өгдөггүй нь Английн паундад тохиолдсон 1992 оны Хар баасан гариг, сүүлийн жишээгээр Евро бүсийн орнуудад төсвийн алдагдлыг ДНБ-ны 0,5 хувиас хэтрүүлэхгүй тогтоосон нь еврогийн ханшийг 1,30-с дээш тогтоож бариж чадахгүй байгаагаас харж болно. Эцэст нь хэн нэгэн Сорос шиг франк дээр нэрээ мандуулахыг харж болзошгүй л боллоо.
Дэлхийд 9-р байр эзэлдэг валютын нөөцтэй, хүчирхэг банкны систем, төлбөрийн тэнцэл нь ямар ч нөхцөлд эерэг байдаг нь швейцарь франкийг дэлхийн хэмжээнд ямар нэг санхүүгийн хямрал тохиолдоход үргэлж save haven буюу нөөцийн валют болгодог. Сүүлийн 2 жилд франкийн ханш еврогийн эсрэг 1,52-с 1,23 хүртэл чангарч эдийн засагт хүчтэй сөрөг цохилт болоод байна. Франкийн энэ чангаралт, 2008 оны санхүүгийн хямралын үед ч Хятадын эрэлт дээр суурилж алдагдалгүй гарсан Швейцарийн тансаг, үнэтэй, брэндийн цаг, тамхи үйлдвэрлэгчидэд нөлөөлж тэдний ашигт ажиллагаа алдагдахад хүргээд байна.
SNB буюу Швейцарийн Төв банк ч энэ бүхнийг гар хумхин харж суусангүй, 2010 онд 21 тэрбум долларын алдагдал хүлээж зах зээл дээр интервенц хийж франкийг сулруулсан бол энэ онд франк еврогийн эсрэг 1:1 буюу бараг паритид хүрсэн 9-р сард SNB-с франкийн еврогийн эсрэг ханшинд 1,20 гэсэн тааз тогтоосон.
Дээрхи нөхцөл байдлыг үнэлэн зах зээлд дараахи үндсэн 3-н төрлийн хүлээлт хүүгийн шийдвэртэй холбоотой үүсээд байна. Үүнд:
1. Франкийн еврогийн эсрэг тааз ханшийг 1,20-с өсгөж 1,25 хүргэх.
9-р сард 1,20 дээр тааз тогтоосноор 3-р улирлын эскпорт нь 2,5 хувиар өсч нийт энэ оны эхний 10-н сарын байдлаар худалдааны тэнцэл нь 19 тэрбум франкийн ашигтай байгаа нь 2006 онтой харьцуулахад 2/3 дахин өссөн үзүүлэлт болж байна. Тэгэхээр тааз тогтоож өгсөн нь үр дүнтэй байгааг илтгэж байгаа ч нөгөө талдаа таазыг энэ түвшинд хүргэж тогтооход хэр их валютын нөөцөө зарж байгаа нь сонирхолтой болно. 2010 онд франкийг еврогийн эсрэг 1,52-с 1,26 хүрч чангарах үед SNB 21 тэрбум ам долларын алдагдал хүлээсэн. Энэ оны 5-р сарын байдлаар Швейцарийн валютын нөөц 280 тэрбумд хүрээд байсан нь сая 11-р сарын тооцоогоор 229 тэрбум гэж гарсан байгаа нь нийт 50 орчин тэрбум долларын зөрүү илтгэж байна. Энэ нь ардаа дээрхи хэмжээний алдагдал үүрээд байгааг илтгэж байж болно. Иймд дахиж босго нэмэх нь нэмэлт алдагдлыг үүсгэх нь гарцаагүй учир энэ удаа тааз нэмэх магадлал бага байна.
2. Бодлогын хүүг хасах түвшинд тогтоох.
Өөрөөр хэлбэл гадны хөрөнгө оруулагчид Швейцарьт хөрөнгө барих нь төлбөртэй болно. Ингэснээр гадны орох валютын урсгалыг хязгаарлах боломжтой болно. Энэ төрлийн практикийг 70-д онд үр дүнтэй хэрэглэж байсан боловч өнөөгийн түвшинд ихэвчлэн санхүүгийн дериватив ашиглаж байгаа үед өгөөж багатай нөгөө талдаа Швейцарийн банкны системийн нэр хүндэд ч сөрөг талтай тул хэрэгжих магадлал бас бага байна.Хөрөнгийн орох урсгалыг тогтвортой болгож байна гэж хөрөнгийн зах зээл дээрх гүйлгээнд татвар ноогдуулснаар хөрөнгийн зах зээлээ алах шахсан өмнөх оны Бразилийн практик ч жишээ болоод байж байна.
3. Wait and see буюу ажиглах стратеги.
Еврогийн холбооны байдал улам муудаж байгаа энэ үед еврогоос зугтсан мөнгөн урсгал хүссэн хүсээгүй хүү ямар ч байсан нэг газарзүйн бүсийн хил хязгааргүй франк руу орох болно. Иймд SNB-н хувьд өмнөх 1,20 гэсэн таазаа хамгаалж байх нь нэмэж тааз тогтоох, эсвэл хүүгээ хасах түвшинд хүргэж риск хийхээс дээр хувилбар байж ч болно. Иймд энэ хувилбар хамгийн зарлагдах магадлалтай хувилбар ба зарласан нөхцөлд франкийн ханш бүх кроссийн эсрэг суларч магадгүй, цаашдаа зах зээлд оролцогчид 1,20 таазын хэр бөх батыг шалгаж болох юм.
Ер нь зах зээлийн хуулиар шалгагдаж тогтоогүй ямар ч төрийн оролцоотой механизм үр дүн өгдөггүй нь Английн паундад тохиолдсон 1992 оны Хар баасан гариг, сүүлийн жишээгээр Евро бүсийн орнуудад төсвийн алдагдлыг ДНБ-ны 0,5 хувиас хэтрүүлэхгүй тогтоосон нь еврогийн ханшийг 1,30-с дээш тогтоож бариж чадахгүй байгаагаас харж болно. Эцэст нь хэн нэгэн Сорос шиг франк дээр нэрээ мандуулахыг харж болзошгүй л боллоо.
No comments:
Post a Comment